Leishmaniose

Leishmaniose is een ziekte die wordt veroorzaakt door Leishmania parasieten. De ziekte wordt overgedragen door de zandvlieg. Dit is eigenlijk geen vlieg maar een klein behaard mugje. Het zandvliegje wordt besmet wanneer het bloed zuigt bij een besmette hond of mens. In de darmen van deze vlieg vermenigvuldigt de parasiet zich waarbij het van vorm verandert.
Als de vlieg nu weer een hond (of mens) prikt wordt de ziekte overgedragen door het speeksel van deze vlieg,

Als de ziekte eenmaal in de hond zit kan het zich gaan kapselen in de organen. Het liefst in de milt of lever, maar ook in het beenmerg of de lymfeklieren. Je merkt hier niets van en de hond hoeft verder niet ziek te worden. Op dit moment is de ziekte dan ook niet aan te tonen door een test. Maanden tot jaren later kan de ziekte "wakker " worden en gaat de hond pas symptomen vertonen.

Hoe kan ik zeker weten of mijn hond Leishmaniose heeft?

Een test genaamd PCR (Polymerase Chain Reaction) spoort DNA-ketens van de parasiet op. Een hond die drager is maar niet ziek kan zo ontdekt worden omdat de PCR-test redelijk zeker kan vaststellen of de hond positief of negatief is. Er is geen ander resultaat mogelijk. Maar, deze test geeft niet aan of de ziekte actief is of niet. Heb je dus een hond zonder waarneembare symptomen maar waarover er twijfel bestaat of omdat je gewoon gerust wilt zijn en wilt weten of jouw hond wel of niet Leishmaniose-parasieten in zijn lijf heeft is dit de aangewezen test. Een pcr-test kan gedaan worden op bloed, en op DNA. De DNA-test wordt meestal gedaan op beenmerg uit de rib van de hond. Deze test biedt bijna 100% betrouwbaarheid, maar kan erg belastend zijn voor de hond. Op bloed is deze test niet erg betrouwbaar. Als eerste keuze ligt deze manier van testen niet erg voor de hand.

De andere nuttige test heet IFAT: Immuno Fluoresecentie Afweerstoffen Test. Deze test geeft de hoeveelheid afweerstoffen tegen de parasiet aan. Hierdoor komt men te weten in hoeverre de ziekte aktief is. Echter, indien de ziekte niet actief is zijn er onvoldoende afweerstoffen in het bloed aanwezig om door deze test waargenomen te worden. Hierdoor zal een hond die wel drager is maar waarbij de ziekte in sluimertoestand verkeert negatief geven. M.a.w., je weet dan niet of je hond wel of niet drager is.

Bovenstaande houdt in dat bij een hond met één of meerdere verdachte symptomen beter een IFAT gedaan kan worden en bij een hond zonder symptomen beter een PCR. Geeft een hond positief op de PCR dan dient er nog een IFAT gedaan te worden, om te bezien in welk stadium de ziekte zich bevindt.

Een andere veel gebruikte vorm van testen gebeurt op het bloed en heet Elisa. Deze test biedt een betrouwbaarheid van 80-100%, maar kan in de vroege fase van de ziekte vals negatieve uitslagen geven. Bij twijfel over de uitkomst kunnen we aanraden na een aantal weken te hertesten. Wij raden aan om een hond waarvan het vermoeden bestaat dat die besmet is met de leishmania-parasiet zowel te testen op die ziekte als ehrlichia. Ook dat kan met een Elisa-test.

Een andere test-methode heet DAT; direct agglutination test.
Deze test op antilichamen in het bloed en kan, net als de Elisa, in een beginstadium vals negatieve uitslagen geven. Ook hier het advies om bij vermoeden van besmetting na een paar weken opnieuw te testen. Agglutinatie (samenklontering) van antilichamen in het bloed kan overigens ook na een actieve fase van de ziekte nog een tijd in het bloed te zien zijn. Op grond van deze test is het niet mogelijk onderscheid te maken tussen een actief ziektebeeld en een besmetting in het verleden.

Mocht de hond een test krijgen in Nederland, krijg je vaak alleen te horen of de hond positief of negatief is. Soms krijg je ook de titer te horen. De titer is een waarde van het aantal antilichamen in het lichaam van de hond. Hoe meer antilichamen hoe erger vaak de ziekte is en hoe hoger de titer. Maar dit hoeft niet altijd het geval te zijn. Leishmaniose is wat alles betreft een moeilijke en vreemde ziekte die zich niet aan regels houdt.

Er zijn verschillende vormen van leishmaniose. Dit heeft te maken met uit welke streek de ziekte komt en hoe het zich uit. Op de huid of in de organen. Het gaat een beetje ver om dat allemaal te bespreken. Dus hier wordt alleen de algemene vorm besproken die hier in Europa het meeste voorkomt.

Leishmaniose is een van de moeilijkste ziektes om te herkennen aan de hand van symptomen. Soms lijken alle symptomen op LM maar is het wat anders. En soms lijkt het er niet op en is het toch LM.
Bij twijfel is het dus altijd aan te raden een bloedtest te doen. En ook al geeft deze negatief aan, blijven de klachten test dan gewoon nog eens. LM is soms moeilijk in het bloed aan te tonen. Leishmaniose uit zich op verschillende manieren. De algehele toestand van de hond verandert, de uiterlijke symptomen en de niet zichtbare symptomen die in het lichaam van de hond zijn. Let wel op, het kan zijn dat de hond maar weinig symptomen laat zien, of misschien wel heel andere als hier staan. Dat is en blijft het moeilijke van LM.

Hieronder de meest voorkomende symptomen:

Algehele toestand van de hond:
-Geleidelijk toenemende lusteloosheid
-Gewichtsverlies ook al eet de hond goed
-Bewegingsproblemen, wisselende kreupelheid
-Koorts
-Slaapzucht
-Gewrichtsaandoeningen

Uiterlijke symptomen:
-schilfering van de huid gepaard gaande met kaalheid, vooral rond de ogen en op de oorranden (bij de ogen spreekt men wel eens van een bril)
-Korsten en kloven aan neusspiegel en voetzooltjes
-Afwijkingen aan de nagels, snelgroeiend of erg dik/hard
-Zweren aan de huid en slijmvliezen
-Neusbloedingen
-Rode geïrriteerde huid
-Bleke slijmvliezen
-Blauwe plekken

Niet zichtbare symptomen:
-Vergrote lymfeknopen
-Vergrote lever /milt
-Chronische darmvliesontsteking (braken en diarree)
-Nierinsufficientie (grootste doodsoorzaak van LM)
-Bij bloedonderzoek wordt vaak proteïnurie aangetoond. Het totaalserum is vrijwel altijd
verhoogd. Het albuminegehalte is vaak verlaagd.
De hematocriet waarde is vaak verlaagd
Leukocyten tonen meetal normaal
In een laat stadium zijn de ureum en kreatonine gehaltes verhoogd.

Behandeling:

Als bij de hond Leishmaniose is aangetoond, is het belangrijk om zo snel mogelijk met de behandeling te beginnen.
In principe is de hond goed te behandelen. Maar ondanks de behandelingen zijn er honden die aan deze ziekte overlijden.

De eerste keus (volgens utrecht) is de behandeling met Allopurinol tabletten. Deze worden bij mensen gebruikt tegen jicht.
De dosering is 20 mg/kg lichaamsgewicht per 24 uur verdeeld over 3 doses.
Bv een hond van 30 kg krijgt 600 mg allopurinol per dag.
8.00 uur 200 mg, 16.00 uur 200 mg en 24.00 uur 200 mg. Dit is natuurlijk in te stellen op je eigen leven. Maar belangrijk is wel dat het goed verdeeld over de dag gegeven wordt. Deze behandeling moet een half jaar gegeven worden en kan de nieren iets of wat aantasten doordat het een gruislaagje achterlaat in de nieren. Er kunnen evt nierstenen door ontstaan. Maar dat hersteld meteen na het staken van deze behandeling. Tijdens de behandeling moet je wel de lever en nieren regelmatig laten testen, Het is belangrijk dat deze goed zijn. Nierinsufficientie is namelijk een van de grootste doodsoorzaken van LM.
Allopurinol heeft weinig tot geen bijwerkingen. Het kan zijn dat de hond af en toe misselijk wordt (braken). En de tabletten geven een neerslag in de urine. Dit zie je als je de urine zou opvangen, er komt dan onder in het potje na een aantal uren een laagje kristallen te zitten. Verwacht niet dat de tabletten binnen 1 week verbetering geven. Meestal duurt het een aantal weken voor je zichtbaar veranderingen ziet bij de hond.

Na een half jaar moet de hond opnieuw gecontroleerd worden. De gewone LM test heeft geen nut omdat de titer waarde nog een periode positief aangeeft. Ondanks dat de symptomen weg zijn en de hond gezond oogt zou deze test dan toch een positieve uitslag geven door de nog aanwezige antistoffen in het lichaam. Beter is het om een totaal bloedbeeld te laten bepalen. De totaaleiwitten geven aan of er wel of geen ontstekingen bezig zijn in het lichaam. Is dit allemaal rustig dan is de ziekte weer in slaaptoestand gebracht.

Ook al is uw hond na deze 6 maanden "genezen" verklaard, de ziekte kan altijd weer ontwaken. Blijf dus de hond controleren op terugkerende symptomen. Ook kunt u preventief eens per half jaar een algeheel bloedbeeld laten testen.

Mensen vragen wel eens waarom dan niet voor altijd preventief allopurinol blijven geven? Door de neerslag die ontstaat zou dit een te grote belasting zijn voor de nieren. Daarom is het beter om na een half jaar te stoppen.


Mocht de behandeling met allopurinol niet aanslaan kun je altijd nog de injecties met Glucantime (glucantamine) proberen. Dit middel is effectiever tegen LM maar geeft ook meer bijwerkingen. Althans in de hoge dosering van Utrecht. Ervaringen laten zien dat de lage dosis die we van Spanje aanhouden praktisch geen bijwerkingen geven. Wel is het een grote belasting voor de lever en nieren, belangrijk dus om deze te controleren voor je begint met deze behandeling

Glucantime wordt in Spanje eigenlijk altijd gebruikt. Het is verstandig om in ieder geval eerst twee weken alleen Allopurinol te gebruiken. Na deze twee weken ga je over op een kuur Glucantime. De Allopurinol verlamd slechts de parasiet, waardoor deze na een poosje weer even vrolijk actief wordt. De Glucantime doodt waardoor de kans dat ze ziekte terug komt kleiner is.
In Spanje wordt deze behandeling eigenlijk altijd gebruikt. Het is absoluut noodzakelijk om Leishmania in een erge vorm te behandelen mét. De Glucantime wordt onderhuids ingespoten. Je begint hiermee op een schouderblad en gaat over de rug naar achter tot aan de heupen. Dan ga je over op de andere kant. Dit om beurse plekken te voorkomen. De dosering is 1 ml/3 kg verdeeld in 2 doses, maar denk eraan dat je de eerste twee dagen de dosering halveert!!!! Pas op de derde dag geef je de volledige dosering. De kuur is 30 dagen. Er zijn wel een paar restricties... de lever- en nierwaarden moeten goed zijn. Want als de nieren het niet aankunnen, kun je het vergeten. Die krijgen een behoorlijke klap van beide medicijnen. Wel kun je homeopathisch het lichaam ondersteunen. Om de nieren te helpen, kun je Solidagodruppeltjes of tabletten geven. De weerstand is ook een heel belangrijk punt; een multivitaminepreparaat per dag is eigenlijk een must!

Je kan ook beslissen meteen met de injecties te beginnen i.p.v. alleen een behandeling met allopurinol te geven. Dit verhoogt de kans op genezing. Allopurinol verlamt de ziekte waarna deze weer kan ontwaken. Glucantime zou de parasiet doden.
Als je eerst een half jaar allopurinol gebruikt en dan besluit de injecties te geven dan is de kans op totaal herstel kleiner omdat de parasiet zich door de allopurinol terug trekt in het beenmerg en dan kan de glucantime hem minder goed bereiken.
Maar ook dan nog kan de hond behoorlijk opknappen van de injecties. Mijn persoonlijke advies is nu na mijn ervaringen om zo snel mogelijk met glucantime te beginnen omdat de hond dan veel meer kans heeft op totale genezing.
In Nederland wordt momenteel ook gekozen voor een vrij nieuw medicijn, Milteforan. Dit medicijn belooft de mogelijkheid te hebben de parasiet te kunnen doden, en heeft volgens de fabrikant geen of weinig bijwerkingen, en is niet zeer belastend voor de nieren. Wel moet de leverfunctie toereikend zijn, dit ter beoordeling van de dierenarts.
De werkzame stof in Milteforan, miltefosine genaamd, kan ook doordringen in het beenmerg en de organen, waar de parasiet zich bij voorkeur terugtrekt, en ter plekke de parasiet vernietigen. Het medicijn heeft daarvoor wel tijd nodig, dus de kuur moet absoluut worden afgemaakt. De Milteforan moet 28 dagen aaneenvolgend worden gegeven.
De dosering van de oplossing (20 mg/ml) is 1 ml per 10 kg lichaamsgewicht per dag, over de maaltijd of een gedeelte van de maaltijd. (Bij voorkeur dan het eerste gedeelte van de maaltijd om zeker te zijn dat de hond de volledige dosis binnen krijgt).
Belangrijk hierbij is dat de hond voor en tijdens de behandeling wordt gewogen, om de juiste dosering te behouden!
Onderdoseren geeft niet het gewenste resultaat en zal resistentie van de parasiet tegen de medicatie kunnen opleveren, overdosering geeft geen extra resultaat en kan schadelijk zijn. Na de kuur heeft de Milteforan nog een lange nawerking van ongeveer 4 weken. Als mogelijke bijwerkingen vermeldt de fabrikant braken (misselijkheid?) en diarree, met name in de eerste 7 dagen.
Er is nog weinig ervaring met de uiteindelijke resultaten van deze medicatie, zeker op lange termijn. Enkele honden zijn met Milteforan behandelt en goed opgeknapt. Opvallend daarbij was wel, dat deze honden pas echt zichtbaar verbeterden tegen het eind of kort na de afronding van de kuur. Dit kan echter toeval zijn!
Miltefosine wordt al langere tijd gebruikt bij de behandeling van mensen met Leishmaniose, de resultaten daarbij zijn wisselend tot goed (vergelijkbaar met de resultaten van Glucantime), afhankelijk van de soort Leishmaniose welke behandelt wordt. Milteforan kan samen met Allopurinol worden gegeven. De door de fabrikant van Milteforan geteste dosering Allopurinol is dan 10mg/per kg lichaamsgewicht van de hond.


Na de behandeling:

Ook al is uw hond na de behandeling "genezen" verklaard, je moet er altijd rekening mee houden dat het een chronische ziekte is en dat de symptomen dus kunnen terug keren. De ziekte is als het ware weer in slaap gebracht en kan altijd weer wakker worden. Houd uw hond dus goed in de gaten. (Al zegt men dat na een juiste behandeling met Glucantime de ziekte niet meer terug hoeft te komen). Gaat de hond weer symptomen vertonen begin dan meteen weer met de behandeling van Allopurinol/Glucantime of Milteforan. Het kan zijn dat dit al na enkele maanden is, maar de ziekte kan ook weer jaren weg blijven.

Stress verlaagt de weerstand van de hond waardoor de LM wakker kan worden. Probeer erge stresssituaties voor de hond te voorkomen. Geef de hond een stabiele rustige omgeving.

Ook het gebruik van cortisonen (zoals prednison) vermindert de natuurlijke weerstand van de hond waardoor de ziekte kan terug keren. Probeer daarom het gebruik te voorkomen. Gebruik het alleen kortdurend of als het echt niet anders kan. Ook narcose kan de weerstand ernstig verlagen. Laat dat alleen doen als de hond weer stabiel is of als het echt niet anders kan.
Ook een hond enten is een risico. Dit tast de weerstand aan waardoor de ziekte weer acktief kan worden. Ik geef het advies om niet te enten als de hond nog niet stabiel is.


Voorkomen van Leishmaniose bij bezoekjes aan het buitenland.

Wilt u uw hond meenemen naar het buitenland probeer dan de risico’s zoveel mogelijk te beperken. De zandvlieg is vaak actief bij zonsopgang en zonsondergang. Zorg dus voor goede horren voor het raam. Wel klein mazige horren want de zandvlieg is erg klein. Verder is er een halsband die Scalibor heet. Deze houdt de zandvlieg op een afstand, evenals teken. Hij beschermt geen 100% tegen de zandvlieg maar het is zeker het proberen waard. Onthoud hoe zuidelijker je reist hoe groter de kans is op besmetting. Ook is de vlieg actiever bij waterrijke gebieden.

Angsten en onwaarheden over Leishmaniose.
Leishmaniose kan alleen worden overgedragen met tussenkomst van de zandvlieg. Aangezien deze zandvlieg in Nederland niet voorkomt hoeft u niet bang te zijn dat uzelf of uw andere honden besmet raken door aanraking van de met leishmaniose besmette hond. Theoretisch is het mogelijk om besmet te raken door uw hond. Dit kan door een bloedtransfusie, of door het prikken met een naald waarmee een punctie is gedaan bij de hond. Deze kans is dus zeer klein. En dan nog slaat deze ziekte bij volwassen gezonde mensen niet aan. Zelfs als uw hond de wonden van de met LM besmette hond schoonlikt kan hij hierdoor niet besmet raken. Dit kan alleen als het bloed rechtstreeks in een open wond terechtkomt. (vergelijkbaar met AIDS)
In de praktijk is het nog niet voorgekomen dat mensen besmet zijn geraakt van de hond zonder tussenkomst van de vlieg. En aangezien die vlieg hier niet voorkomt hoeft u niet bang te zijn. (Vlieg wordt wel door de veranderende weersomstandigheden rond 2020 in Nederland verwacht)

Er is eens een dierenarts geweest die tegen een meisje zei dat haar hond geen Leishmaniose kon hebben omdat de hond al 2 jaar in Nederland was. Dit is dus grote onzin. Zelfs na 8 jaar kan de ziekte zich pas gaan openbaren. Houdt dit altijd in uw achterhoofd. Let op met wat artsen u zeggen. Als je 10 dierenartsen spreekt over LM zul je 10 verschillende verhalen horen. Dit is en blijft het moeilijke van deze ziekte. Ook is het zo dat de ziekte nog niet veel voorkomt in Nederland waardoor veel artsen er te weinig van af weten.


Dit stukje is geschreven door Anita Pennings.
Alle kennis die hier in staat heb ik vergaard door ervaring (helaas) en door veel bij elkaar te zoeken en te lezen. Let op ik ben geen dierenarts!! Mijn eerste Spanjaard is helaas overleden aan leishmania omdat we de ziekte te laat herkenden. Hij was al meerdere keren in Spanje getest en vertoonde geen huidafwijkingen. Mijn andere hond met leishmania leeft nu nog steeds en is alweer lang jaar medicijnvrij en doet het prima!!! Bij haar is in 2001 Leishmaniose ontdekt en nu in 2008 leeft zij nog altijd klachtenvrij en is inmiddels alweer ca 9 a 10 jaar oud. Mijn derde LM hond is in maart 2004 een maand lang behandeld met glucantime omdat ze na 10 maanden allopurinol nog niet opknapte. Sinds de injecties hebben we haar zien spelen met knuffels en ballen. Dat hebben we daarvoor niet gezien. Ze is er dus duidelijk enorm van opgeknapt. Ook onze laatste Leishmaniose hond is enorm opgeknapt van de behandeling met Glucantime injecties!! Helaas is hij uiteindelijk toch overleden aan nierfalen………
Helaas is het zo dat het een hele zware ziekte is die te vaak nog niet meteen wordt herkend.Ook al behandel je goed, het lichaam kan het soms niet winnen van deze ziekte en dat is wat het zo moeilijk maakt!!

Fotos van LM honden:
Missy met een erg geirriteerde en rode huid!!







Kapotte oorrand door Leishmaniose. Het begint met kaalheid en veel schilfers en uiteindelijk kan het kapot gaan. En het is bijna niet te genezen als de hond niet goed behandeld wordt.
 

Trotsky, overleden aan leishmaniose. Aan hem was echt helemaal niets te zien qua wonden, kaalheid, magerte of wat dan ook. Bij hem was echter van binnen veel kapot.